නවීන සිනමා ශාලාවක ශබ්ද තාක්ෂණයට නොදැවෙනි තිවංක පිළිම ගෙය නිර්මාණය

අද ලෝකයේ අතිශය දියුණු recording studios, සිනමා ශාලා සහ concert halls නිර්මාණය කිරීමේදී ශබ්දය නිවැරදිව පාලනය කිරීම ප්‍රධාන අරමුණක් ලෙස සැලකේ. Echo හෝ reverberation වැනි දෝංකාර අවම කිරීම සඳහා acoustic panels, bass traps සහ විවිධ ශබ්ද අවශෝෂක භාවිතා කිරීම සාමාන්‍ය දෙයක් බවට පත්වී තිබේ. මේ සියල්ල ඇතුළත් වන “acoustic engineering” යනු නූතන තරංග භෞතික විද්‍යාවේ සංකීර්ණ හා විශාල වැදගත්කමක් ඇති ක්ෂේත්‍රයකි.

කෙසේ වෙතත්, මෙම නවීන තාක්ෂණයන්ට වඩා සෑහෙන කාලයකට පෙර, ශ්‍රී ලංකාවේ අනුරාධපුර සහ පොළොන්නරු යුගයන්හි ඉදිවූ විශාල ගොඩනැගිලි තුළද ශබ්ද පාලනය පිළිබඳ විශිෂ්ට අවබෝධයක් ක්‍රියාත්මකව පැවති බව අපට පෙනී යයි. දහස් ගණන් භික්ෂූන් වහන්සේලා එක්ව පිරිත් සජ්ඣායනා කරන අවස්ථාවලදී ඇතිවිය හැකි දැඩි දෝංකාරය පාලනය කිරීම සඳහා අපේ මුතුන්මිත්තන් විසින් භාවිතා කළ ක්‍රමවේද අද දක්වාම විද්‍යාත්මක වශයෙන් අගය කළ හැකි මට්ටමක පවතී. පොළොන්නරුවේ තිවංක පිළිම ගෙය වැනි ස්ථානවල නටබුන් තුළින් මෙම තාක්ෂණය සජීවීව හඳුනාගත හැක.

මෙම ගොඩනැගිලිවල ගඩොල් බිත්ති ඉදි කිරීමේදී, බිත්ති ඇතුළත නිශ්චිත පරතරයන් තබා හිස් මැටි මුට්ටි සවි කර තිබුණි. ඒවායේ කට කොටස පමණක් ගොඩනැගිල්ල ඇතුළට විවෘත වන ලෙස සැකසූ අතර, එය බැලූ බැල්මට අලංකාර අංගයක් ලෙස පෙනුනද, ඇත්ත වශයෙන් එය උසස් ශබ්ද පාලන උපක්‍රමයක් විය. නූතන ධ්වනි විද්‍යාඥයින් මෙම ව්‍යුහය හඳුන්වන්නේ Helmholtz Resonator ලෙසිනි.

ශබ්ද තරංග බිත්තිවලට වැදී නැවත පරාවර්තනය වන විට දෝංකාරයක් නිර්මාණය වේ. විශේෂයෙන්ම අඩු සංඛ්‍යාත (low-frequency) ශබ්ද තරංග බිත්ති මඟින් පහසුවෙන් අවශෝෂණය නොවන බැවින්, ඒවා වැඩි ඝෝෂාකාරී බවක් ඇති කරයි. නමුත් බිත්ති තුළ සවි කර ඇති මැටි මුට්ටි මෙම තරංග සඳහා “උගුලක්” ලෙස ක්‍රියා කරයි. ශබ්ද තරංග එම මුට්ටි තුළට ඇතුළු වූ විට, ඒවා එහි අභ්‍යන්තර බිත්තිවලට පරාවර්තනය වෙමින්, තමන්ගේම තරංග සමඟ ගැටී ශක්තිය අඩු කර ගනී. මෙය Destructive Interference ලෙස හැඳින්වෙන භෞතික ක්‍රියාවලියකි. එමඟින් ශබ්දයේ චාලක ශක්තිය තාප ශක්තියට පරිවර්තනය වී, අනවශ්‍ය දෝංකාරය අඩු කරයි.

මෙම ක්‍රමවේදයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, ගොඩනැගිල්ල ඇතුළත ශබ්දය පැහැදිලිව ඇසෙමින්, අතිරේක ඝෝෂා හෝ දෝංකාරය අඩු කර ගැනීමට හැකි විය. එය විශාල පිරිසක් එකවර පිරිත් සජ්ඣායනා කරන අවස්ථාවලදී විශේෂයෙන්ම ප්‍රයෝජනවත් විය.

කොහෙත්ම පරිගණක තාක්ෂණය හෝ ශබ්ද විශ්ලේෂණ මෘදුකාංග නොතිබූ යුගයක, මැටි මුට්ටිවල හැඩය, ප්‍රමාණය සහ කට විවෘතවීම වැනි සාධක හරහා ශබ්ද තරංග පාලනය කිරීමට හැකි වූ අපේ අතීත ඉංජිනේරුවන්ගේ දැනුම සහ නිර්මාණශීලීත්වය අදත් විශ්මය ජනකය. එය නූතන විද්‍යාවට පවා අභියෝග කරන තරම් ගැඹුරු අවබෝධයක් ලෙස සැලකිය හැකි අතර, ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාණ වාස්තු විද්‍යාත්මක උරුමයේ වටිනාකම තවදුරටත් ඉස්මතු කරයි.