Pablo Escobar සුරතලයට ඇති කරපු හිපෝ සතුන් මරන්න යයි!
කොලොම්බියාවේ ‘හිපෝ සංහාරය’: පරිසරය රකින්නට ජීවිත බිලිදීම අත්යවශ්යද?
1980 දශකයේදී ප්රකට මත්ද්රව්ය ජාවාරම්කරුවෙකු වූ පැබ්ලෝ එස්කොබාර් (Pablo Escobar) විසින් සිය පෞද්ගලික සත්වෝද්යානය සඳහා අප්රිකාවෙන් ගෙන්වන ලද හිපෝ සතුන් සිව්දෙනෙකු, අද වන විට කොලොම්බියාවට දැවැන්ත පාරිසරික අර්බුදයක් නිර්මාණය කර තිබේ. එස්කොබාර්ගේ මරණයෙන් පසු නිදැල්ලේ හැර දැමුණු මෙම සතුන් මැග්ඩලේනා (Magdalena) නදී නිම්නය සිය වාසභූමිය කරගත් අතර, අප්රිකාවෙන් පිටත ස්වභාවික පරිසරයක හිපෝ සතුන් ජීවත් වන ලොව එකම රට බවට කොලොම්බියාව පත්විය.
මෙම සතුන්ට කොලොම්බියානු පරිසරය තුළ සිංහයන් හෝ කිඹුලන් වැනි ස්වභාවික සතුරන් නොමැති වීමත්, දේශගුණය ඔවුන්ට දැඩි ලෙස හිතකර වීමත් නිසා අප්රිකාවටත් වඩා වේගයෙන් ඔවුන් බෝ වීමට පටන් ගෙන ඇත. එදා හතර දෙනෙකුගෙන් ආරම්භ වූ මෙම ‘කොකේන් හිපෝ’ (Cocaine Hippos) ගහණය මේ වන විට 200ක් පමණ දක්වා වර්ධනය වී ඇති අතර, නිසි පියවරක් නොගතහොත් 2035 වසර වන විට එම සංඛ්යාව 1,000ක් දක්වා ඉහළ යා හැකි බවට විශේෂඥයෝ අනතුරු අඟවති. බැලූ බැල්මට ආකර්ෂණීය සතුන් කොට්ඨාසයක් වුවද, මොවුන්ගෙන් කොලොම්බියාවේ පරිසර පද්ධතියට සහ ජන ජීවිතයට එල්ල වන්නේ සුළුපටු තර්ජනයක් නොවේ. හිපෝ සතුන්ගේ අධික අපද්රව්ය ප්රමාණය හේතුවෙන් ගංගා ජලය දැඩි ලෙස දූෂණය වී ඇති අතර, එය දේශීය මත්ස්ය සම්පතට සහ මැනටි (manatees) වැනි දුර්ලභ ජලජ ජීවීන්ට මාරාන්තික තත්ත්වයක් උදා කර තිබේ. ඊට අමතරව, මෙම යෝධ සතුන් ප්රාදේශීය ගොවීන්ට සහ ගම්වැසියන්ට පහර දීමේ සිදුවීම් වාර්තා වීමත් සමඟ මෙය මහජන ආරක්ෂාව පිළිබඳ බරපතළ ගැටලුවක් බවටද පත්ව ඇත.
මෙම අර්බුදයට විසඳුම් ලෙස වන්ධ්යාකරණ සැත්කම් සිදු කිරීම සහ වෙනත් රටවල සත්වෝද්යාන වෙත ඔවුන් යැවීම වැනි විකල්ප ක්රම අත්හදා බැලුවද, අධික පිරිවැය සහ ප්රායෝගික අපහසුතා හේතුවෙන් ඒවා සම්පූර්ණයෙන්ම අසාර්ථක විය. ඒ අනුව, එරට ජෛව විවිධත්වය ආරක්ෂා කර ගැනීමේ අවසන් විකල්පය ලෙස මෙම හිපෝ සතුන් අදියර කිහිපයක් යටතේ මානුෂීය ලෙස ඝාතනය කිරීමට (Euthanize) කොලොම්බියානු රජය මේ වන විට නිල වශයෙන් අනුමැතිය ලබා දී තිබේ. කෙසේ වෙතත්, මෙය අනිවාර්ය පාරිසරික අවශ්යතාවයක්ද නැතිනම් අමානුෂික සත්ව ඝාතනයක්ද යන්න පිළිබඳව සත්ව හිමිකම් ක්රියාකාරීන් සහ පරිසරවේදීන් අතර මේ වන විට දැඩි මතභේදයක් නිර්මාණය වී ඇත. කොලොම්බියාවේ මෙම ඛේදනීය තත්ත්වය, ශ්රී ලාංකිකයන් වන අපටද නැවත සිතා බැලීමට යමක් ඉතිරි කරයි. වර්තමානය වන විට අප රටේද රිලවුන්, වඳුරන් සහ මොණරුන් වැනි සතුන්ගේ ගහණය ශීඝ්රයෙන් වර්ධනය වීම නිසා වගාවන්ට සහ දේශීය පරිසර පද්ධතියට දැඩි බලපෑම් එල්ල වෙමින් පවතී. එවැනි පසුබිමක, සමස්ත පරිසර පද්ධතිය සහ මානව පැවැත්ම වෙනුවෙන් මෙවැනි සතුන්ගේ ගහණය පාලනය කිරීමට දැඩි තීරණ ගත යුතුද? නැතිනම් වනජීවීන්ගේ ජීවත්වීමේ අයිතිය වෙනුවෙන් එම හානිය දරාගත යුතුද? මේ පිළිබඳව ඔබගේ අදහස කුමක්ද?