Hanta වෛරසය වේගයෙන් පැතිර යයි! COVID-19 වලට වඩා බලපෑමක් විය හැකිද?
හන්ටා වයිරසය කියන්නේ මූසිකා, පීලියා වගේ උණ්ඩ සතුන්ගෙන් මිනිසුන්ට පැතිරෙන භයානක ආසාදන රෝගයක්. මේ වයිරසය සාමාන්යයෙන් පැතිරෙන්නේ එවැනි සතුන්ගේ මුත්රා, ලාලා හෝ මළ ද්රව්ය සමඟ සම්බන්ධ වීමෙන්. විශේෂයෙන් එවැනි දූෂිත ද්රව්ය වියළිව ඇති තැන් පිරිසිදු කරන අයට හෝ ඒ වටා ජීවත් වෙන අයට අවදානම වැඩි. කලාතුරකින් සතුන් කඩුල් කිරීමෙන් හෝ දූෂිත ආහාරයෙන්ත් මෙම රෝගය පැතිරිය හැක.
මෙම රෝගයේ ලක්ෂණ සාමාන්යයෙන් වයිරසයට නිරාවරණය වීමෙන් සති 1කට පසුව පෙනෙන්න පටන් ගන්නවා. සමහර අවස්ථාවල ඒ සඳහා සති 8ක් දක්වාත් ගතවෙන්න පුළුවන්. මුලින්ම උණ, ශීතල, වෙහෙස, මස්පිණ්ඩු වේදනාව සහ හිසරදය වැනි ලක්ෂණ පෙනෙන්න පුළුවන්.
බටහිර රටවල, විශේෂයෙන් එක්සත් ජනපදය වැනි ප්රදේශවල, මෙම වයිරසය “Hantavirus Pulmonary Syndrome” කියන තත්ත්වයක් ඇති කරයි. මේකේදී මුලින් ෆ්ලූ වගේ ලක්ෂණ පෙන්වලා, දින 4-10කට පස්සේ කැස්ස සහ හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාවය ඇතිවෙයි. මේ තත්ත්වය ඉක්මනින්ම බරපතළ වෙන්න පුළුවන් අතර, හුස්ම ගැනීමේ ලක්ෂණ ඇතිවෙන රෝගීන්ගෙන් තුනෙන් එක් අයෙක් පමණ මිය යන බව සඳහන් වේ.
ඒ වගේම යුරෝපය සහ ආසියාව වැනි ප්රදේශවල “Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome” කියන තත්ත්වය ඇතිවෙන්න පුළුවන්. මේකේදී උණ, හිසරදය, පිටුපස වේදනාව, උදර වේදනාව වැනි ලක්ෂණ මුලින් පෙන්වලා, පසුව අභ්යන්තර රුධිරස්රාව, රුධිර පීඩනය අඩුවීම සහ වකුගඩු අසමත් වීම වැනි බරපතළ තත්ත්ව ඇතිවෙන්න පුළුවන්. මෙහි මරණ අවදානම 1% සිට 15% දක්වා වෙනස් වෙයි.
මෙම රෝගයට විශේෂ ඖෂධයක් නැති අතර, රෝග ලක්ෂණ අනුව ප්රතිකාර ලබාදෙනවා. රෝගීන්ට ඔක්සිජන් ලබාදීම, අවශ්ය නම් ventilator භාවිතා කිරීම, සහ වකුගඩු ගැටලු තිබේ නම් dialysis වැනි ප්රතිකාර ලබාදෙනවා.
හන්ටා වයිරසයෙන් බේරෙන්න හොඳම ක්රමය තමයි උණ්ඩ සතුන්ගෙන් දුරින් ඉන්න එක. ගෙවල්, ගබඩා, වාහන වගේ තැන්වලට මූසිකා ඇතුල් වීම වැළැක්විය යුතුයි. එවැනි දූෂිත තැන් පිරිසිදු කරනකොට රබර් හෝ ප්ලාස්ටික් ග්ලව්ස් භාවිතා කළ යුතු අතර, පිරිසිදු කිරීමට පෙර එම තැන් disinfectant හෝ bleach දාලා තෙත් කරගැනීම වැදගත්. පිඹීම (sweeping) වළක්විය යුතුයි, එවැනි විට වයිරසය වායුවට පැතිර යා හැකි නිසා.
සරලව කියනවා නම්, හන්ටා වයිරසය බරපතළ නමුත් වැළැක්විය හැකි රෝගයක්. ඒ නිසා සෞඛ්යාරක්ෂිත පුරුදු අනුගමනය කරලා අපි අපේ ආරක්ෂාව තබාගැනීම ඉතා වැදගත්.