වැඩේ කරගත් පසු සදහටම මිහිදන් කර දමන TBM (Tunnel Boring Machine) යන්ත්‍රය

මොරගහකන්ද ජලාශයේ සිට උතුරු මැද පළාතට ජලය ගෙන යාම සඳහා ඉදිවන ඉහළ ඇළහැර ඇළ ව්‍යාපෘතියට අයත් මෙම භූගත උමඟ කිලෝමීටර් 28ක් පමණ දිගින් යුක්ත වන අතර, එය සම්පූර්ණ වූ පසු ශ්‍රී ලංකාවේ දිගම උමඟ බවට පත්වනු ඇත.

මෙම කාර්යය සඳහා ගෙන්වන ලද TBM යන්ත්‍රය මීටර් සිය ගණනක් දිගු, ටොන් දහස් ගණනක් බරැති අති නවීන යන්ත්‍රයකි. එය ඉදිරියට ගමන් කරන අතරතුරම පස් සහ ගල් කපා ඉවත් කරනවා පමණක් නොව, උමඟ කඩා නොවැටෙන සේ කොන්ක්‍රීට් වළලු (Concrete segments) සවි කිරීමද සිදු කරයි.

උමඟක වැඩ අවසන් වූ පසු TBM යන්ත්‍රයක් පිටතට නොගෙන එහිම අතහැර දැමීම (Burying or Entombed) ලෝකය පුරාම උමං ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ බහුලව සිදුවන දෙයකි.

ඊට ප්‍රධාන හේතු කිහිපයක් බලපායි

1. අධික පිරිවැය

කිලෝමීටර් ගණනක් පොළොව යටට ගමන් කර ඇති ටොන් දහස් ගණනක් බරැති යන්ත්‍රයක් ආපසු හරවා ගැනීමක් කළ නොහැක. එය පිටතට ගැනීමට නම් එක්කෝ යන්ත්‍රය සම්පූර්ණයෙන්ම ගලවා (Dismantle) උමඟ දිගේම පසුපසට ගෙන ආ යුතුය. නැතහොත් උමඟ අවසන් වන තැනින් පොළොව මතුපිට සිට යන්ත්‍රය ගැනීමට තරම් දැවැන්ත වළක් (Retrieval Shaft) කැපිය යුතුය. මේ සඳහා යන වියදම සහ කාලය අලුත් යන්ත්‍රයක් මිලදී ගන්නවාට වඩා විශාල විය හැකිය.

2. එක් ව්‍යාපෘතියකට පමණක් සීමා වීම

සෑම TBM යන්ත්‍රයක්ම නිෂ්පාදනය කරන්නේ අදාළ ප්‍රදේශයේ භූ විද්‍යාත්මක තත්ත්වයන්ට (Geological conditions) සහ උමඟේ විෂ්කම්භයට හරියටම ගැළපෙන පරිදිය. එබැවින් මෙම යන්ත්‍රය වෙනත් ප්‍රමාණයක උමඟක් කැපීමට හෝ වෙනත් රටක පස් සහිත භූමියකට නැවත භාවිතා කිරීම ප්‍රායෝගික නොවේ.

3. තාක්ෂණික යල් පැනීම

මෙවැනි ව්‍යාපෘතියක් අවසන් වීමට වසර ගණනාවක් ගතවන අතර, ඒ කාලය තුළ යන්ත්‍රය දැඩි ලෙස ගෙවී යාමට ලක්වන අතරම නව තාක්ෂණයෙන් යුත් යන්ත්‍ර වෙළඳපොළට පැමිණේ.

ඇත්තටම පොළොව යට වළලන්නේ මොනවාද?

මෙය සම්පූර්ණ යන්ත්‍රයම එලෙසම අතහැර දැමීමක් නොවේ. මෙය ඉතා සැලසුම් සහගතව සිදුවන පියවරකි.

1. වටිනා කොටස් ඉවත් කරගැනීම

ව්‍යාපෘතිය අවසානයේදී ඉංජිනේරුවන් විසින් යන්ත්‍රය ඇතුළත ඇති සියලුම වටිනා කොටස් ඉවත් කරගනු ලබයි. මෙයට දැවැන්ත විදුලි මෝටර්, හයිඩ්‍රොලික් පද්ධති, ඉලෙක්ට්‍රොනික් උපාංග, පරිගණක පද්ධති සහ යන්ත්‍රය පසුපසින් ඇදගෙන යන මැදිරි (Trailing gear) අයත් වේ.

2. යකඩ කවචය කොන්ක්‍රීට් කිරීම

අවසානයේ ඉතිරි වන්නේ යන්ත්‍රයේ පිටත ඇති අති දැවැන්ත යකඩ කවචය (Outer Shield) සහ ඉදිරිපස ඇති කැපුම් තැටිය (Cutterhead) පමණි. මෙය උමඟේ අවසන් කෙළවරේ හෝ ඒ සඳහාම හාරන ලද පැති කුටීරයක (Side cavity) රඳවා, හිස් අවකාශය කොන්ක්‍රීට් කර සදහටම වසා දමනු ලැබේ.

තව නොබෝ දිනකින් සිංහ කොඩිය සහිත එම ඉදිරිපස දැවැන්ත කැපුම් මුහුණත, ව්‍යාපෘතිය අවසානයේදී අපේ රටේ අනාගත පරපුර වෙනුවෙන් කළ සේවයේ නිහඬ සාක්ෂියක් ලෙස සදහටම ශ්‍රී ලංකා පොළොව යට කොන්ක්‍රීට් වලින් වැසී මිහිදන් වනු ඇත.

(උපුටා ගැනීමකි)