ඉඩෝර සමයේ ශ්රී ලංකාවේ ජලාශවලට යොදාගත හැකිද?
ඉඩෝර සමය ආරම්භ වීමත් සමඟ ශ්රී ලංකාවේ ජල හිඟය ගැටලුවක් ලෙස ඉහළ යාම සාමාන්යයකි. විශේෂයෙන් කෘෂිකර්මය සහ පානීය ජල සැපයුම සඳහා භාවිතා වන ජලාශවල ජල මට්ටම පහළ යාම දැඩි ප්රශ්නයක් බවට පත්වේ. මෙවැනි තත්ත්වයන්ට විසඳුමක් ලෙස ලෝකයේ රටවල් කිහිපයක භාවිතා වන “shade balls” තාක්ෂණය ශ්රී ලංකාවටද යෝග්යද යන්න සලකා බැලීම වැදගත් වේ.
“Shade balls” යනු ජලාශවල මතුපිට ආවරණය කිරීම සඳහා භාවිතා කරන කළු පැහැති පොලිතින් බෝල වේ. Shade balls ලෙස හැඳින්වෙන මෙම ක්රමවේදය මගින් සූර්ය ආලෝකය ජලයට සෘජුව වැටීම අවම කරමින් වාෂ්පීභවය අඩු කරගත හැකි අතර, ජලයේ ගුණාත්මකභාවය ද රැකගත හැක. මෙය විශේෂයෙන් Los Angeles නගරයේ ජලාශවල සාර්ථකව භාවිතා කර ඇති උදාහරණයක් ලෙස හැඳින්වේ.
කෙසේ වෙතත්, මෙම තාක්ෂණය ශ්රී ලංකාවේ භාවිතයට ගෙන ඒම සම්බන්ධයෙන් සලකා බැලිය යුතු කරුණු කිහිපයක් ඇත. ප්රථමයෙන්, ශ්රී ලංකාවේ බොහෝ ජලාශ විශාල ප්රමාණයේ වේ. උදාහරණයක් ලෙස Parakrama Samudraya වැනි විශාල ජලාශ සම්පූර්ණයෙන් ආවරණය කිරීමට බෝල මිලියන ගණනක් අවශ්ය වන අතර, ඒ සඳහා වැය වන වියදම ඉතා ඉහළ වේ.
දෙවනුව, පරිසරය සම්බන්ධ ගැටලු ද සලකා බැලිය යුතුය. දිගු කාලයක් සූර්ය කාන්තිට නිරාවරණය වීම හේතුවෙන් මෙම බෝල විනාශ වී microplastics ලෙස ජලයට මිශ්ර විය හැකි අතර, එය ජල ජීවීන්ට හා මිනිසුන්ටද අහිතකර විය හැක. තවද, ශ්රී ලංකාවේ තද සුළං සහ වැසි කාලගුණ තත්ත්වයන් හේතුවෙන් මෙම බෝල ස්ථිරව තබා ගැනීම ද අභියෝගයක් වේ.
එහෙත්, “shade balls” තාක්ෂණය සම්පූර්ණයෙන් ප්රතික්ෂේප කළ යුතු නැත. කුඩා පරිමාණයේ ජල ටැංකි, ජල පිරිපහදු මධ්යස්ථාන සහ කර්මාන්තශාලා ජල ගබඩා වැනි ස්ථාන සඳහා මෙය ප්රයෝජනවත් විසඳුමක් විය හැක.
අවසානයේ, ශ්රී ලංකාවේ විශාල ජලාශ සඳහා “shade balls” යොදා ගැනීම ප්රායෝගික විසඳුමක් නොවූවත්, කුඩා පරිමාණයේ ජල සංරක්ෂණය සඳහා එය සලකා බැලිය හැකි විකල්පයක් වේ. එයට අමතරව, floating solar panels, වෘක්ෂ රෝපණය සහ කාර්යක්ෂම ජල පරිභෝජන ක්රම වැනි වෙනත් විකල්පයන් ද අවධානයට ගත යුතුය.