කිසිදා නොනිමෙන අපූරු පහනක් – අඳුර වැටුණු පසු කුහරයකින් අද්භූත ආලෝකයක්
වැල්ලවාය ප්රදේශයේ ඝන කැලෑවක් මැදින් වැටුණු පටු අඩිපාරක ඔබ ඇවිදගෙන යනවා කියලා මොහොතකට හිතන්න. එකවරම මහා ගස් අතරින් මතුවෙන්නේ අඩි 50කට වැඩි උසකින් යුතු දැවැන්ත බුදු පිළිමයක්. ඒ තමයි ශ්රී ලංකාවේ විස්මිත පුරාවිද්යා උරුමයක් වන Buduruwagala බුදුරුවගල.
හැබැයි මේ ස්ථානය ප්රසිද්ධ වෙලා තියෙන්නේ එහි ඇති දැවැන්ත පිළිම නිසා විතරක් නෙවෙයි. අදටත් බොහෝ දෙනා කතා කරන අමුතුම අභිරහසක් නිසාත් තමයි. ප්රධාන බුදු පිළිමය සහ එයට යාබදව පිහිටි අවලෝකිතේශ්වර පිළිමය අතර ගලේ කැටයම් කර ඇති විශේෂ කුහරයක් තිබෙනවා. එය හරියට දැවැන්ත පහන් දැල්ලක හැඩයක් ගත් නිර්මාණයක් ලෙස පෙනෙනවා. පැරණි ජනප්රවාදවල සඳහන් වෙන්නේ රෑ අඳුර වැටුණු පසු මෙම කුහරයෙන් අද්භූත ආලෝකයක් විහිදී ගිය බවයි. එතැන කිසිවෙකු පහනක් දැල්වූයේ නැහැ. තෙල් වත් කළේත් නැහැ. එහෙත් කැලෑව පුරා එළිය පැතිරුණු බවට කතා පැවත එනවා.
මේ කතාව ජනප්රවාදයක් පමණක් කියලා හිතන්න පුළුවන්. නමුත් බුදුරුවගලට ගිය බොහෝ දෙනෙක් අදටත් පවසන්නේ එම කුහරය ආසන්නයේ අබ තෙල් වැනි සුවඳක් පැහැදිලිව දැනෙන බවයි. එපමණක් නොව, ඇතැම් අවස්ථාවල එම කුහරයෙන් තෙල් සහිත ද්රවයක් වැනි යමක් පිටතට පැමිණෙන බවද සඳහන් වෙනවා. ඒ නිසා මේ කතාව සම්පූර්ණයෙන්ම ප්රතික්ෂේප කිරීමටත් බොහෝ දෙනා මැළි වෙනවා.
මෙම සුවඳ සහ ද්රවය පිළිබඳව විවිධ මත පළවුණත්, එය නිශ්චිතවම ඇතිවෙන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව තවමත් පැහැදිලි විද්යාත්මක නිගමනයක් නැහැ.
පුරාවිද්යාත්මක වටිනාකම නිසා ගලට හානි වන ආකාරයේ පරීක්ෂණ සිදු කිරීමට නොහැකි වීමත්, මේ අභිරහස තවදුරටත් නොවිසඳී පැවතීමට හේතුවක් වී තිබෙනවා.
ඉතිහාසය හා පුරාවිද්යාව පිළිබඳ උනන්දුවක් දක්වන ඇතැම් පර්යේෂකයන් මත පළ කරන්නේ, මේ නිර්මාණය පිටුපස කිසියම් සංකීර්ණ තාක්ෂණික හෝ රසායනික ක්රමවේදයක් තිබිය හැකි බවයි. ඔවුන්ගේ අදහස වන්නේ ගල තුළ සැඟවුණු කුටියකින් හෝ සියුම් සිදුරු පද්ධතියකින් කිසියම් තෙල් සාරයක් ඉහළට ගමන් කර, වායුගෝලය සමඟ ප්රතික්රියා කිරීමක් සිදුවන්නට ඇති බවයි. කෙසේ වෙතත්, මේවා තවමත් උපකල්පන පමණක් වන අතර නිශ්චිතව තහවුරු කර නැහැ.
අබ තෙල් සුවඳේ රහස කුමක්ද? පැරණි ජනප්රවාදවල සඳහන් ආලෝකය සැබෑවක්ද? එසේත් නැත්නම් තවමත් විද්යාවට හෙළි නොවූ ස්වභාවික සංසිද්ධියක්ද?
පිළිතුරු තවමත් පැහැදිලි නැහැ. නමුත් එක දෙයක් නම් ස්ථිරයි. බුදුරුවගල කියන්නේ ශ්රී ලංකාවේ ඉතිහාසය, කලාව, ආගමික උරුමය සහ අභිරහස් කතා එකට මුසු වූ විස්මිත ස්ථානයක්.
ඔබත් බුදුරුවගල ගිහින් මේ අබ තෙල් සුවඳ දැනිලා තියෙනවද? ඔබේ අත්දැකීමත් පහළින් ලියන්න!