වායුගෝලයෙන් ජලය ලබා ගැනීමේ තාක්ෂණයේ පෙරළියක්…..

වාතය ජීවන මාර්ගයක් බවට පත් කිරීමට විද්‍යාඥයින් සමත් වී ඇත. රසායන විද්‍යාඥ ඕමාර් යාගී () විසින් වාතයෙන් සෘජුවම දිනකට පිරිසිදු පානීය ජලය ලීටර් 1,000ක් දක්වා නිපදවිය හැකි දැවැන්ත උපාංගයක් නිර්මාණය කර තිබේ.

මෙම පද්ධතිය සඳහා අන්වීක්ෂීය ස්පොන්ජ් (microscopic sponges) ලෙස ක්‍රියා කරන, ලෝහ-කාබනික රාමු (metal-organic frameworks – MOFs) ලෙස හඳුන්වන උසස් ද්‍රව්‍ය භාවිතා කරනු ලබයි.
මෙම විශේෂිත ව්‍යුහයන්ට ඉතා අඩු ආර්ද්‍රතාවයක් (low-humidity) සහිත පරිසරයකදී පවා ජල අණු ග්‍රහණය කර ගත හැකි අතර, පසුව හිරු එළිය වැනි මෘදු තාපයකට නිරාවරණය වූ විට එම ජලය මුදා හරිනු ලබයි.
සාම්ප්‍රදායික මුහුදු ජලය පිරිසිදු කිරීමේ (desalination) හෝ භූගත ජල පද්ධති මෙන් නොව, මෙම තාක්ෂණය සාමාන්‍ය සූර්ය තාපය පමණක් භාවිතා කරමින් විදුලිබල පද්ධතියෙන් තොරව (off-grid) ක්‍රියාත්මක කළ හැක.
මේ නිසා විදුලිය සහ යටිතල පහසුකම් සීමිත දුරස්ථ කාන්තාර ප්‍රදේශ, කුඩා දූපත් හෝ ආපදාවලට ලක්වූ ප්‍රදේශ සඳහා මෙය විශේෂයෙන්ම ප්‍රායෝගික තාක්ෂණයක් වේ.
අඩි 20ක නැව් කන්ටේනරයක පමණ ප්‍රමාණයෙන් යුත් මෙම ඒකකය, අවශ්‍යතාවය අනුව විශාල කරමින් භාවිතා කළ හැකි ලෙස නිර්මාණය කර ඇත. නියඟයට ගොදුරු වන ප්‍රදේශවල අඛණ්ඩව වායුගෝලයෙන් ජලය ලබා ගැනීම මගින්, ඔවුන්ගේ දුර්වල ජල සැපයුම් ජාලයන් මත යැපීම අවම කළ හැකිය.
මෙම නවෝත්පාදනය, MOFs නිර්මාණය කිරීමට සහ ජලය ලබා ගැනීමට අමතරව කාබන් ග්‍රහණය කර ගැනීම (carbon capture) සහ වායු ගබඩා කිරීම වැනි දේ සඳහා මංපෙත් විවර කළ යාගීගේ රසායන විද්‍යාව පිළිබඳ මූලික පර්යේෂණ මත ගොඩනැගී ඇත. දේශගුණික බලපෑම් තීව්‍ර වන විට, අනාගතයේදී වාතයෙන් ජලය ලබා ගැනීමේ පද්ධති ඉතා වැදගත් සහ ඔරොත්තු දෙන විසඳුමක් බවට පත්වනු ඇත.